dr hab. Marcin Kościelniak

e-mail: marcin.koscielniak@uj.edu.pl

Adiunkt w Katedrze Teatru i Dramatu. Zastępca redaktora naczelnego czasopisma „Didaskalia”. Członek komitetu redakcyjnego serii „Teatr/Konstelacje” Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2006-2016 recenzent „Tygodnika Powszechnego”. Autor książek: Prawie ludzkie, prawie moje. Teatr Helmuta Kajzara (2012), „Młodzi niezdolni” i inne teksty o twórcach współczesnego teatru (2014), Egoiści. Trzecia droga w kulturze polskiej lat 80. (2018). Redaktor tomu z wyborem tekstów Helmuta Kajzara Koniec półświni. Wybrane utwory i teksty o teatrze (2012). Współredaktor książek: 20-lecie. Teatr polski po 1989 (2010), 1968/PRL/TEATR (2016), Teatr a Kościół (2018). Publikował m.in. w „Tekstach Drugich”, „Widoku”, „Pamiętniku Teatralnym”, „Dialogu”, „Polish Theatre Journal”. Zajmuje się historią i politycznością teatru, sztuk performatywnych i wizualnych XX i XXI wieku.

Wybrane publikacje

 

Książki:

 

  • Egoiści. Trzecia droga w kulturze polskiej lat 80., Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2018
  • „Młodzi niezdolni” i inne teksty o twórcach współczesnego teatru, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014
  • Prawie ludzkie, prawie moje. Teatr Helmuta Kajzara, Korporacja Ha!art, Kraków 2012

 

Redakcje i współredakcje książek:

 

  • Teatr a Kościół, red. Agata Adamiecka-Sitek, Marcin Kościelniak, Grzegorz Niziołek, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2018
  • 1968/PRL/TEATR, red. Agata Adamiecka-Sitek, Marcin Kościelniak, Grzegorz Niziołek, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2016
  • Helmut Kajzar, Koniec półświni. Wybrane utwory i teksty o teatrze, wybór i red. Marcin Kościelniak, Korporacja Ha!art, Kraków 2012
  • 20-lecie. Teatr polski po 1989, red. Dorota Jarząbek, Marcin Kościelniak, Grzegorz Niziołek, Korporacja Ha!art, Kraków 2010

 

Artykuły w czasopismach naukowych:

 

  • Krucjata moralna Solidarność, „Teksty Drugie” 2018 nr 5, s. 25-44
  • Revolution in the Cross’s Shadow. Solidarity as Performance, „Polish Theatre Journal” 2018 nr 2 (6), http://www.polishtheatrejournal.com/index.php/ptj/article/view/181/880
  • Przez solidarność. Kościół jako struktura emocjonalna polskiego społeczeństwa lat osiemdziesiątych, „Didaskalia. Gazeta Teatralna”  2017 nr 139-140, s. 20-26
  • Pochwała profanacji. „Trzecia droga” w kulturze polskiej lat 80., „Teksty Drugie” 2017 nr 2, s. 227-254
  • „Żadnej metafizyki. Idioci!”. Teatr postdramatyczny – ateizm – polityka, „Pamiętnik Teatralny” 2017 nr 1-2, s. 199-208
  • Niepokalani. Przypis do historii polskiego teatru krytycznego, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2017 nr 138, s. 14-18
  • Jacek Kryszkowski. Uciekinier z kultury. Częśc 2: Wyprawa, „Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej” 2016 nr 14 [w druku]
  • Jacek Kryszkowski. Uciekinier z kultury. Częśc 1: Zrzuta, „Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej” 2016 nr 13 [w druku]
  • Seks kontra sprawa narodowa, „Dialog” 2016 nr 10
  • Polscy akcjoniści. Przyczynek do genealogii i teorii polskiej sztuki krytycznej, „Teksty Drugie” 2015 nr 6
  • Embarrassing Performances by Losers: Counterhistories of Political Theater, „Didaskalia. Theatre Journal”, English Issue, 2015 nr 2, więcej>>    
  • Młodzi niezdolni. Poszerzenie pola kompromitacji, „Didaskalia” 2013 nr 118    
  • Żenujące performance przegranych. Przeciw-historie teatru zaangażowanego, „Didaskalia” 2013 nr 115-116    
  • Słabość i przeciw-historia. Teatr Helmuta Kajzara, „Dialog” 2012 nr 10
  • Czy rzeczywistość jest złym miejscem? Teatr polski ostatniej dekady a postawa krytyczna,  „Didaskalia” 2011 nr 103-104
  • Ojciec Pankowski, „Dialog” 2010 nr 10
  • Kobiety w sztuce polskiej, „Didaskalia” 2010 nr 97-98
  • Theatre as Game, „World / Visegrad Theatre Magazine”, 2009
  • New York No Wave, „Didaskalia” 2008 nr 88
  • Zamiast arcydzieł. Teatr Michała Zadary, „Notatnik Teatralny” 2008 nr 49-51
  • Divadlo jako hra. O divadle Michala Zadary, „Svĕt a Divadlo” 2008 nr 6
  • Helmut Kajzar. Pierwsza obietnica nieśmiertelności, „Dialog” 2004 nr 11

 

Artykuły naukowe w tomach zbiorowych:

 

  • Dematerialisation as a Step Beyond Culture. A Case Study, w: DeMATERIALISATIONS in Art and Art-Historical Discourse in the Twentieth Century, ed. Wojciech Bałus, Magdalena Kunińska, IRSA Publishing House, Cracow 2018
  • Przez solidarność. Kościół jako struktura emocjonalna polskiego społeczeństwa lat osiemdziesiątych, w: Teatr a Kościół, red. Agata Adamiecka-Sitek, Marcin Kościelniak, Grzegorz Niziołek, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2018
  • Egoiści. Inna kontrkultura, w: 1968/PRL/TEATR, red. Agata Adamiecka-Sitek, Marcin Kościelniak, Grzegorz Niziołek, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2016
  • Poza wspólną wiarą. Rozmowa z Krystianem Lupą, w: 1968/PRL/TEATR, red. Agata Adamiecka-Sitek, Marcin Kościelniak, Grzegorz Niziołek, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2016
  • Człowiek i (jego) rzeczy, w: Odsłony polskiej scenografii. Problemy – sylwetki – rozmowy, red. Katarzyna Fazan, Agnieszka Wanicka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016 [w druku]
  • Wspólnota cierpienia, w: Akademia Ruchu. Teatr, red. Tomasz Plata, Instytut Sztuk Performatywnych, CSW Zamek Ujazdowski, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2015
  • „Iwona the movie”. Pogranicze teatru i filmu w „Iwonie, księżniczce Burgunda” Krzysztofa Garbaczewskiego, w: Teatr wobec filmu, film wobec teatru, red. Ewa Partyga, Grzegorz Nadgrodkiewicz, Oficyna Wydawnicza Errata, Warszawa 2015
  • Teatralny sprawdzian odpowiedzialności, w: Piknik Golgota Polska. Sztuka – religia - demokracja, red. Agata Adamiecka-Sitek, Iwona Kurz, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2015 (pierwodruk w: „Tygodnik Powszechny” 2014 nr 28)
  • Sabat mięsa, w: Performans, performatywność, performer. Próby definicji i analizy krytyczne, red. Ewa Bal, Wanda Świątkowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2013
  • Wokół źródła. Grotowski i Kajzar, w: Zła pamięć. Przeciw-historia w polskim teatrze i dramacie, red. Monika Kwaśniewska i Grzegorz Niziołek, Instytut im. J. Grotowskiego, Wrocław 2012
  • Bohaterowie z przeszłością, bohaterowie bez przeszłości. Szkic o końcach teatru politycznego, w: 20-lecie. Teatr polski po 1989, red. Dorota Jarząbek, Marcin Kościelniak, Grzegorz Niziołek, Korporacja Ha!art, Kraków 2010
  • Uchodźca z gmachu Kultury i Sztuki. „Trzema krzyżykami” Helmuta Kajzara, w: Zapomniany dramat, tom 2, red. Maria Jolanta Olszewska, Krystyna Ruta-Rutkowska, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010
  • Widz suwerenny w teatrze Helmuta Kajzara w: Publiczność (z)wymyślana. Relacje widz-scena we współczesnej praktyce dramatopisarskiej i inscenizacyjnej, red. Agata Dąbek, Joanna Jaworska-Pietura, Księgarnia Akademicka, Kraków 2009
  • Theater der Verführung, Theater der Verneinung, w: Landvermessungen: Theaterlandschaften in Mittel-, Ost- und Südosteuropa, red. Martina Vannayová, Anna Haüsler, Theater der Zeit Verlag, Berlin 2008

 

Tłumaczenia:

 

  • Luk van den Dries, Rubens nigdy nie używał zieleni. Emocjonalne przesunięcia w twórczości Jana Lauwersa, „Didaskalia” 99/2010 (przedruk w: Nie wiedzę piękna w świecie bez człowieka. O teatrze Jana Lauwersa i Needcompany, red. Christel Stalpaert, Frederik Le Roy, Sigrid Bousset, Wydawnictwo Ha!art, Kraków 2013)
  • Eva Badura-Triska, Kto zostaje złym malarze, kiedy, dlaczego i w jakim sensie?, „Didaskalia” 95/2010